{"id":45822,"date":"2025-07-21T09:40:42","date_gmt":"2025-07-21T07:40:42","guid":{"rendered":"https:\/\/kaliszczasemmalowany.pl\/?p=45822"},"modified":"2025-07-21T10:13:54","modified_gmt":"2025-07-21T08:13:54","slug":"rafal-stilter-i-jego-zaginiony-zegar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaliszczasemmalowany.pl\/index.php\/2025\/rafal-stilter-i-jego-zaginiony-zegar\/","title":{"rendered":"Rafa\u0142 Stilter i jego zaginiony zegar"},"content":{"rendered":"

Rafa\u0142 Stilter zegarmistrz<\/a>.<\/p>\n

Na Rynku G\u0142\u00f3wnym<\/a> pod numerem 13 dzia\u0142a\u0142 jeden z pierwszych na ziemiach Wielkopolski elektrycznych czasomierzy.<\/p>\n

\"Rafa\u0142<\/p>\n

Rafa\u0142 Stilter urodzi\u0142 si\u0119 22 pa\u017adziernika 1869 roku w Dzierzbinie, w powiecie kaliskim. W 1883 roku rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 zawodu u zegarmistrza Gustawa Kleina w Kaliszu. W 1913 roku zegarmistrz odkupi\u0142 zak\u0142ad wraz kamienic\u0105 od wdowy po swoim mistrzu i zainstalowa\u0142 w\u0142asnor\u0119cznie wykonany zegar reklamowy.<\/p>\n

\"Rafa\u0142
G\u0142\u00f3wny Rynek, zniszczona kamienica Stiltera – zegar ocala\u0142.<\/figcaption><\/figure>\n

W sierpniu 1914 roku Prusacy zburzyli miasto, a z nim kamienic\u0119 przy G\u0142\u00f3wnym Rynku 13. Rafa\u0142 Stilter z rodzin\u0105 uciek\u0142 do Warszawy. Wraz z synem Brunonem podj\u0105\u0142 prac\u0119 w warsztacie swojego by\u0142ego ucznia Wiktora Dietricha, przy ul. Marsza\u0142kowskiej.<\/p>\n

\"Rafa\u0142
zegar na czas remontu zrujnowanej kamienicy zawieszono na kamienicy Herbich\u00f3w.<\/figcaption><\/figure>\n

Dom Herbicha 1918 r. Kamienica, cho\u0107 sp\u0142on\u0119\u0142a w 1914 jest chyba jedyn\u0105 w rynku zbudowan\u0105 z wykorzystaniem starych mur\u00f3w. Jest to te\u017c jeden z nielicznych budynk\u00f3w w centrum bez czerwonej dach\u00f3wki. Budynek odbudowano przed uchwaleniem Ustawy Budowlanej dla miasta Kalisza, kt\u00f3ra nakazywa\u0142a jedn\u0105 wysoko\u015b\u0107 budynk\u00f3w i tradycyjne dachy. Zdj\u0119cie z 1918 roku pochodzi ze zbior\u00f3w Archiwum Pa\u0144stwowego w Kaliszu. Zegar Stiltera na czas remontu kamienicy zosta\u0142 zawieszony na kamienicy Herbicha.<\/p>\n

Po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej Skarb Pa\u0144stwa przej\u0105\u0142 zak\u0142ad, wyposa\u017cenie i kamienic\u0119 Stilter\u00f3w. Pomimo tego, wkr\u00f3tce zegarmistrzowi uda\u0142o mu si\u0119 otworzy\u0107 niewielki warsztat przy ulicy Maria\u0144skiej w Kaliszu, gdzie wykonywa\u0142 us\u0142ugi zegarmistrzowskie i grawerskie.<\/p>\n

\"Rafa\u0142
zak\u0142ad Stilter\u00f3w po II Wojnie \u015awiatowej przej\u0119ty zosta\u0142 przez zegarmistrza Czes\u0142awa Pryli\u0144skiego<\/figcaption><\/figure>\n

Po 1945 roku Zak\u0142ad Stilter\u00f3w przy G\u0142\u00f3wnym Rynku 13 przej\u0105\u0142 Zygmunt Pryli\u0144ski. To on zakupi\u0142 od urz\u0119du skarbowego w Poznaniu zegar, kt\u00f3ry wkr\u00f3tce zawis\u0142 nad zak\u0142adowymi drzwiami, i sta\u0142 si\u0119 jednym z bardziej charakterystycznych dla Kalisza widok\u00f3w.<\/p>\n

\"Rafa\u0142
Nagrobek Czes\u0142awa Pryli\u0144skiego na Cmentarzu Miejskim w Kaliszu<\/figcaption><\/figure>\n

Po \u015bmierci Czes\u0142awa Pryli\u0144skiego (26 grudnia 1992 roku) zegar zosta\u0142 odpi\u0142owany od \u015bciany kamienicy i zagin\u0105\u0142.<\/p>\n

\"rafa\u0142
termometr, kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c nale\u017ca\u0142 do rodziny Stilter\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n

Termometr to prezent od warszawskiego zegarmistrza dla pradziadka Janusza Stiltera – Rafa\u0142a.<\/p>\n

W 2003 roku z krajobrazu kaliskiej star\u00f3wki znikn\u0105\u0142 zegar z 1913 roku. Czy uda si\u0119 odzyska\u0107 ten zabytkowy mechanizm?<\/p>\n

Rodzina Stilter\u00f3w<\/a> ju\u017c 80 lat opiekuje si\u0119 kaliskimi czasomierzami, wype\u0142niaj\u0105c ostatni\u0105 wol\u0119 Rafa\u0142a Stiltera, zas\u0142u\u017conego zegarmistrza.<\/p>\n

\"Rafa\u0142
Na kamienic po remoncie w XXI wieku odtworzono reklam\u0119 zak\u0142adu Stiller\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n

Podczas remontu elewacji na budynku przy G\u0142\u00f3wnym Rynku 13 odkryto fragment r\u0119cznie malowanej reklamy zak\u0142adu zegarmistrzowskiego Stilter\u00f3w, kt\u00f3ry istnia\u0142 tu od 1913 roku do drugiej wojny \u015bwiatowej. Najprawdopodobniej pochodzi on z czas\u00f3w mi\u0119dzywojennych. Konserwator zabytk\u00f3w zdecydowa\u0142, aby szyld zosta\u0142 odrestaurowany.<\/p>\n

\"Rafa\u0142
Obecnie w kamienicy Stilter\u00f3w mie\u015bci si\u0119 cukiernia i lodziarnia Roberto<\/figcaption><\/figure>\n

\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/gloswielkopolski.pl\/co-stalo-sie-z-zegarem-ktory-wisial-przy-glownym-rynku-13-zdjecia\/ar\/3749265<\/a>; Projekt Kalisz<\/p>\n

zdjecia udost\u0119pni\u0142 portal Gdzie\u015b w KALISZU, Archiwum Pa\u0144stwowe, Miros\u0142aw Prz\u0119dzik, Maciej B\u0142achowicz<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rafa\u0142 Stilter zegarmistrz. Na Rynku G\u0142\u00f3wnym pod numerem 13 dzia\u0142a\u0142 jeden z pierwszych na ziemiach Wielkopolski elektrycznych czasomierzy.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":45819,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[39,2],"tags":[9,919,292,378,920,379],"class_list":["post-45822","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kaliszanie","category-o-kaliszu","tag-glowny-rynek","tag-prylinski","tag-rafal-stilter","tag-stilter","tag-zegarmistrz","tag-zegary"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t