{"id":45007,"date":"2026-02-19T21:00:13","date_gmt":"2026-02-19T19:00:13","guid":{"rendered":"https:\/\/kaliszczasemmalowany.pl\/?p=45007"},"modified":"2026-02-19T22:21:09","modified_gmt":"2026-02-19T20:21:09","slug":"cmentarz-zydowski-w-kaliszu-na-czaszkach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaliszczasemmalowany.pl\/index.php\/2026\/cmentarz-zydowski-w-kaliszu-na-czaszkach\/","title":{"rendered":"Cmentarz \u017cydowski w Kaliszu na Czaszkach"},"content":{"rendered":"

stary cmentarz \u017cydowski w Kaliszu<\/strong><\/p>\n

9 marca 1287 roku Rypinus, syn rycerza Ja\u015bka sprzeda\u0142 kaliskim \u017bydom wzg\u00f3rze, na kt\u00f3rym za\u0142o\u017cono p\u00f3\u017aniej cmentarz \u017cydowski. Miejsce to nazywano \u017cydowsk\u0105 g\u00f3rk\u0105 albo Czaszkami.<\/strong><\/p>\n

Cmentarz<\/a> pe\u0142ni\u0142 funkcje grzebalne nieprzerwanie a\u017c do czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. Nale\u017ca\u0142 do najstarszych nekropolii \u017cydowskich na ziemiach polskich<\/p>\n

\"stary
Stary cmentarz \u017cydowski w Kaliszu zaznaczony jest na planie Miasta KALISZA, wed\u0142ug uk\u0142adu rewizora pomiar\u00f3w Bronis\u0142awa Bukowi\u0144skiego wydanym staraniem Wincentego Borettiego i Stanis\u0142awa Greave 1911<\/figcaption><\/figure>\n

\"stary<\/p>\n

\"stary<\/p>\n

\"stary<\/p>\n

\"stary<\/p>\n

\"stary
ogrodzenie starego cmentarza \u017cydowskiego<\/figcaption><\/figure>\n

\"stary<\/p>\n

Cmentarz zosta\u0142 zniszczony doszcz\u0119tnie w okresie okupacji niemieckiej podczas II Wojny \u015awiatowej. W latach czterdziestych XX wieku Niemcy r\u0119koma angielskich je\u0144c\u00f3w usun\u0119li licz\u0105ce setki lat macewy. Cze\u015b\u0107 z nich wykorzystali do wy\u0142o\u017cenia skarpy rzecznej Kana\u0142u Rypinkowskiego na odcinku od Mostu Reformackiego do kina \u201eApollo\u201d i Prosny, cz\u0119\u015b\u0107 pos\u0142u\u017cy\u0142a do obmurowania zakonu oo. Franciszkan\u00f3w na Kazimierzowskiej. Macewy wykorzystano tak\u017ce do budowy schod\u00f3w w wi\u0119zieniu na \u0141\u00f3dzkiej. Inne okupanci pot\u0142ukli, a nast\u0119pnie u\u017cyli do utwardzenia ulicm.in obecnej ul. Ko\u015bciuszki albo Z\u0142otej<\/p>\n

\"stary \"stary<\/p>\n

W latach 80. XX w.\u00a0Fundacja Nissenbaum\u00f3w wydoby\u0142a nagrobki z brzeg\u00f3w skarpy. Po wielu perypetiach macewy i ich fragmenty przewiezione zosta\u0142y na teren nowego cmentarza przy ul. Podmiejskiej.<\/p>\n

W latach 60. XX wieku na cz\u0119\u015bci terenu zajmowanego przed wojn\u0105 przez cmentarz powsta\u0142o osiedle mieszkaniowe, stacja Pogotowia Ratunkowego oraz O\u015brodek Szkolno-Wychowawczy dla m\u0142odzie\u017cy niepe\u0142nosprawnej.<\/span> <\/span><\/p>\n

\"stary
Gr\u00f3b Magen Avrahama (Abraham Gombiner), jednego z najwa\u017cniejszych \u015bwiatowych rabin\u00f3w (prowizoryczny nagrobek)<\/figcaption><\/figure>\n
\"stary
Magen Avrahama spoczywa na ponad osiemsetletnim cmentarzu \u017cydowskim w Kaliszu<\/figcaption><\/figure>\n
\"stary
wizyta cadyk\u00f3w na grobie Magen Avrahama (Abraham Gombiner), jednego z najwa\u017cniejszych \u015bwiatowych rabin\u00f3w<\/figcaption><\/figure>\n

Miejsce to ma niezwyk\u0142e znaczenie dla wyznawc\u00f3w judaizmu na ca\u0142ym \u015bwiecie, albowiem spoczywaj\u0105 tutaj prochy wielu wybitnych \u015bwi\u0119tych m\u0119\u017c\u00f3w i rabin\u00f3w. Min\u0119\u0142y 22 lata, zanim uda\u0142o si\u0119 t\u0119 ugod\u0119 wypracowa\u0107 i podpisa\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce to bardzo wa\u017cny i dobry dzie\u0144 dla Kalisza.<\/p>\n

18 maja 2022 roku, przed Komisj\u0105 Regulacyjn\u0105 w Warszawie, podpisana zosta\u0142a ugoda w sprawie najstarszego cmentarza \u017cydowskiego w Polsce (Kalisz). Zako\u0144czono w ten spos\u00f3b, po 22 latach, problem zwrotu w\u0142asno\u015bci terenu cmentarza.<\/p>\n

Prezydent Krystian Kinastowski pytany przez \u201eWyborcz\u0105” potwierdzi\u0142, \u017ce miasto sfinansuje budow\u0119 lapidarium i ohel rabina Gombinera: \u2013 Miasto zobowi\u0105za\u0142o si\u0119 upami\u0119tni\u0107 m.in. rabina. Stworzymy tam w porozumieniu z przedstawicielami gminy lapidarium, gdzie wyeksponujemy stare macewy zgrupowane na nowym cmentarzu, a tak\u017ce kolejne, kt\u00f3re ca\u0142y czas w r\u00f3\u017cnych miejscach odnajdujemy. Stare macewy wr\u00f3c\u0105 na stary cmentarz \u017cydowski w Kaliszu.<\/p>\n

\u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/kalisz.wyborcza.pl\/kalisz\/51,181359,28467508.html?i=0<\/a><\/p>\n

zdj\u0119cia udost\u0119pni\u0142a Hila Marcinkowska oraz R,S\u015aciesiek<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

cmentarz \u017cydowski w Kaliszu, 9 marca 1287 roku Rypinus, sprzeda\u0142 kaliskim \u017bydom wzg\u00f3rze, na kt\u00f3rym za\u0142o\u017cono cmentarz Miejsce to nazywano \u017cydowsk\u0105 g\u00f3rk\u0105<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":44833,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[518,2],"tags":[1125,152,309,13,269,308,274,20],"class_list":["post-45007","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cmentarz","category-o-kaliszu","tag-abraham-gombiner","tag-cmentarze","tag-handlowa","tag-kalisz","tag-kaliszanie","tag-skalmierzycka","tag-szkoly","tag-zydzi"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t