{"id":2330,"date":"2025-08-07T07:34:11","date_gmt":"2025-08-07T05:34:11","guid":{"rendered":"http:\/\/kaliszczasemmalowany.pl\/?p=2330"},"modified":"2025-08-07T08:35:02","modified_gmt":"2025-08-07T06:35:02","slug":"cerkiew-sw-apostolow-piotra-i-pawla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kaliszczasemmalowany.pl\/index.php\/2025\/cerkiew-sw-apostolow-piotra-i-pawla\/","title":{"rendered":"Cerkiew \u015bw. Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a rozebrana w 1927 roku"},"content":{"rendered":"

Cerkiew \u015bw. Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a rozebrana w 1927 roku by\u0142a konsekrowana latem 1877 roku<\/p>\n

\"cerkiew\"<\/p>\n

Przeczytaj ciekawy tekst Macieja B\u0142achowicza o Cerkwi \u015bw. Piotra i Paw\u0142a<\/span><\/p>\n

CO BY BY\u0141O GDYBY nie rozebrano soboru \u015bw. Piotra i Paw\u0142a, kt\u00f3ry znajdowa\u0142 si\u0119 na obecnym placu Jana Paw\u0142a II? Trudno si\u0119 dziwi\u0107 naszym przodkom, \u017ce rozebrali cerkiew. Kojarzy\u0142a si\u0119 Polakom z tym o czym chcieli zapomnie\u0107, czyli z upokorzeniem jakim by\u0142o panowanie Rosji. Nie mog\u0142a tez by\u0107 traktowana jako zabytek, bo w 1918 roku mia\u0142a zaledwie 43 lata. Nie dostrzegano te\u017c w niej \u017cadnych warto\u015bci artystycznych, wr\u0119cz przeciwnie uwa\u017cano, \u017ce zas\u0142ania ona widok na plac \u015bw. J\u00f3zefa. <\/span><\/p>\n

Dzie\u0142o Miko\u0142aja Cherso\u0144skiego z 1875 roku musia\u0142o znikn\u0105\u0107 \u2013 przez wiele lat opuszczona \u015bwi\u0105tynia ulega\u0142a coraz wi\u0119kszej ruinie, a w\u015br\u00f3d prostych kaliszan kr\u0105\u017cy\u0142a legenda o bia\u0142ej damie ukazuj\u0105cej si\u0119 w podziemiach cerkwi. W 1927 roku rozpocz\u0119to rozbi\u00f3rk\u0119 obiektu \u2013 wspania\u0142y ikonostas pow\u0119drowa\u0142 do Poznania (mo\u017cna go ogl\u0105da\u0107 w tamtejszej cerkwi), ogrodzenie, brama i jeden krzy\u017c na Cmentarz Wojskowy na Majkowie a reszt\u0119 wykorzystano przy budowie istniej\u0105cej cerkiewki w parku m.in. stolark\u0119 drzwiow\u0105 i okienn\u0105 a nawet bizantyjskie pilastry. <\/span><\/p>\n

W 1927 roku po tragicznym wypadku w ruinach piwnic gdy zgin\u0105\u0142 jeden z robotnik\u00f3w, rozbi\u00f3rk\u0119 przerwano. W ten spos\u00f3b fundamenty budowli do dzi\u015b znajduj\u0105 si\u0119 pod placem Jana Paw\u0142a II. W miejsce cerkwi mia\u0142 stan\u0105\u0107 Dom Przysposobienia Wojskowego im J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego ale wybuch\u0142a wojna i uda\u0142o si\u0119 wznie\u015b\u0107 tylko fundamenty. W latach 1949 \u2013 1950 Marian Sulikowski z W. Onitzchem i A. Uniejewskim wzni\u00f3s\u0142 w pustym miejscu socrealistyczny Powszechny Dom Towarowy. W fundamenty wrzucono resztki zburzonego przez Niemc\u00f3w pomnika Strzelc\u00f3w Kaniowskich z placu \u015bw. J\u00f3zefa. Cerkiew nie znajdowa\u0142a si\u0119 dok\u0142adnie na miejscu Pedetu spora cz\u0119\u015b\u0107 gmachu zajmowa\u0142a obecny plac Jana Paw\u0142a II.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

\"cerkiew\"<\/p>\n

Po upadku powstania styczniowego Kalisz ponownie ustanowiono stolic\u0105 guberni. Do rozwijaj\u0105cego si\u0119 miasta zacz\u0119\u0142o nap\u0142ywa\u0107 coraz wi\u0119cej, cz\u0119sto wraz z rodzinami, wojskowych, funkcjonariuszy policji oraz urz\u0119dnik\u00f3w administracji carskiej. Dla wyznawc\u00f3w prawos\u0142awia cerkiew \u015bw. Jerzego, przy dzisiejszej ulicy \u0141aziennej, sta\u0142a si\u0119 zbyt ma\u0142a i zrodzi\u0142a si\u0119 konieczno\u015b\u0107 wybudowania nowej cerkwi, \u201egodnej\u201d gubernialnego miasta.<\/p>\n

W roku 1875 na obecnym placu Jana Paw\u0142a II, w jednym najbardziej reprezentacyjnych miejsc Kalisza, w przestrzeni po rozebranej kamienicy zwanej \u201eMi\u0119dzy Nogami\u201d rozpocz\u0119to prace budowlane nowej cerkwi. Nadano jej monumentalny charakter, z wyra\u017anymi cechami architektury bizantyjskiej. Orientalna, jak na kaliskie warunki, \u015bwi\u0105tynia zosta\u0142a konsekrowana latem 1877 roku przez archireja warszawskiego Leoncjusza, w obecno\u015bci genera\u0142a gubernatora warszawskiego Paw\u0142a Kotzebue<\/strong>.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"cerkiew\"<\/p>\n

\"cerkiew\"
Cerkiew zbudowano w nowym miejscu\u00a0 po rozbi\u00f3rce kamienicy „Mi\u0119dzy Nogami”. Obiekt zosta\u0142 zakupiony przez skarb pa\u0144stwa rosyjskiego we wrze\u015bniu 1874 r, od ma\u0142\u017ce\u0144stwa Nerger\u00f3w, z przeznaczeniem na fundacj\u0119 cerkwi.
<\/span><\/figcaption><\/figure>\n
\"cerkiew\"
W 1947 roku,\u00a0 handel detaliczny w Polsce przej\u0119\u0142y powszechne domy towarowe (PDT). Zaprojektowanie kaliskiego PDT polecono Marianowi Sulikowskiemu, urodzonemu w\u00a01916 r. architektowi, tworz\u0105cemu w\u00a0duchu socrealizmu. W 1950 roku miejscu po cerkwi zbudowano PDT JANTAR.<\/figcaption><\/figure>\n

\u00a0<\/span>\"cerkiew\"<\/p>\n

\"cerkiew\"
na chwil\u0119 przed rozbi\u00f3rk\u0105<\/figcaption><\/figure>\n

 <\/p>\n

\"cerkiew\"
Los soboru pw. \u015bw. Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a, bo tak\u0105 godno\u015b\u0107 posiada\u0142a kaliska cerkiew, przypiecz\u0119towany zosta\u0142 w roku 1919. W\u00f3wczas to zapad\u0142a decyzja o rozbi\u00f3rce \u015bwi\u0105tyni. W listopadzie 1928 roku zatwierdzone zosta\u0142y plany budowy prawos\u0142awnej \u015bwi\u0105tyni. Jeszcze tego samego roku ruszy\u0142y prace budowlane<\/span><\/figcaption><\/figure>\n

\u017ar\u00f3d\u0142o:<\/em><\/span><\/p>\n

https:\/\/kaliszczasemmalowany.pl\/index.php\/2024\/cerkiew-w-kaliszu\/<\/em><\/span><\/a><\/p>\n

http:\/\/wkaliszu.pl\/8023099\/PRZEWODNIK_PO_REGIONIE_Cerkiew_prawoslawna_w_Kaliszu.html<\/a>
\nhttp:\/\/www.zyciekalisza.pl\/index.php?str=82&id=196848<\/a><\/span><\/p>\n

zdj\u0119cia cerkwi udost\u0119pnione zosta\u0142y przez Tomasza Dalinkiewicza, Piotra Rondalskiego i Miros\u0142awa Prz\u0119dzika<\/em><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cerkiew \u015bw. Aposto\u0142\u00f3w Piotra i Paw\u0142a rozebrana w 1927 roku. Jej los przypiecz\u0119towany zosta\u0142 w roku 1919. W\u00f3wczas to zapad\u0142a decyzja o rozbi\u00f3rce \u015bwi\u0105tyni.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":42707,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[8,2],"tags":[220,46,13,35,174,78,54],"class_list":["post-2330","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-koscioly","category-o-kaliszu","tag-blachowicz","tag-cerkiew","tag-kalisz","tag-koscioly","tag-pdt","tag-plac-jana-pawla-ii","tag-plac-sw-jozefa"],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t