Wielka Synagoga oraz Synagoga Nowa Reformowana

Wielka Synagoga oraz Synagoga Nowa Reformowana zostały zburzone przez Niemców w 1940 roku

Nowa Synagoga w Kaliszu znajdowała się przy ulicy Krótkiej 3. Projekt budowy synagogi postępowej powstał w 1871 roku. Jednak dopiero 8 czerwca 1910 roku położony został kamień węgielny pod budowę tego obiektu. Uroczystość prowadził rabin Jechaskiel Lipszyc. Jej uroczyste otwarcie miało miejsce w 1911 roku.

W marcu 2026 roku, podczas prac związanych z przebudową parkingu Urzędu Miejskiego przy ulicy Krótkiej w Kaliszu natrafiono na ceglane fundamenty nieznanego obiektu. Znalezisko szybko zidentyfikowano jako pozostałości synagogi reformowanej – świątyni żydowskiej, która istniała w tym miejscu w latach 1910–1940. Po wstrzymaniu prac budowlanych rozpoczęły się badania archeologiczne. Ujawniły one dalsze pozostałości świątyni, w tym fragmenty posadzki. 

U zbiegu ulic Kościuszki i Krótkiej stoi płyta pamięci ponad 30000 Żydów z Kalisza i okolic zamordowanych w czasach II Wojny Światowej przez niemieckich ludobójców.

Czarny obelisk upamiętnia również synagogę na Krótkiej zbezczeszczoną i zburzoną przez Niemców.

Najstarsza kaliska synagoga była na Złotej

Murowana Synagoga Wielka, wzniesiona w 1859 r., znajdowała się przy dawnym Targu Końskim, tzw. Rozmarku. Przywilej budowy bożnicy w Kaliszu otrzymali Żydzi w 1358 r. od króla Kazimierza Wielkiego. Synagogę złupili Niemcy tuż po wkroczeniu do miasta we wrześniu 1939 roku. W 1940 r. przeprowadzili jej rozbiórkę, dla większego upokorzenia – rękami kaliskich Żydów (zdjęcia synagogi ze zbiorów Hili Marcinkowskiej).

Wnętrze synagogi

wejście do synagogi

Na rogu Złotej i Targowej osiemdziesiąt lat temu było wejście do synagogi

Chór Wielkiej Synagogi (zdjęcie ze zbiorów Hili Marcinkowskiej)

Kolejnym ważnym momentem było odsłonięcie – 22 sierpnia 2014 roku na Rozmarku tablicy z napisami w języku polskim, angielskim i hebrajskim. W bloku z
piaskowca wyryto napis:
W TYM MIEJSCU ZNAJDOWAŁY SIĘ WIELKA SYNAGOGA I BEIT MIDRASZ
ZBEZCZESZCZONE I ZBURZONE PRZEZ NIEMIECKICH OKUPANTÓW PAMIĘCI
PONAD 30000 ŻYDÓW Z KALISZA I OKOLIC ZAMORDOWANYCH W LATACH II
WOJNY ŚWIATOWEJ PRZEZ NIEMIECKICH LUDOBÓJCÓW.

Po 1945 r. na miejscu, gdzie stała synagoga, wzniesiono kaliską siedzibę Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Na początku lat 90. XX zmieniło się przeznaczenie budynku. Obecnie budynek jest przebudowywany. Miejsce banku zajmie hotel.

Zdjęcia wnętrza synagogi na Krótkiej udostępnione przez Leszka Budkę

źródło:
http://www.sztetl.org.pl/pl/article/kalisz/11,synagogi-domy-modlitwy-i-inne/11142,synagoga-wielka
https://pl.wikipedia.org/wiki/Nowa_Synagoga_w_Kaliszu
https://www.facebook.com/100064677428345/posts/1451641030335131/?rdid=iOw4VuEzvlXFB5DF
https://www.facebook.com/photo?fbid=36160117960300369&set=pcb.36160131850298980
https://buycoffee.to/kaliszczasemmalowany

PiK

Zobacz pełny biogram